Rzęsistkowica – objawy, przyczyny i leczenie zakażenia rzęsistkiem pochwowym

Leczenie — metronidazol dla obu partnerów

Schematy leczenia (CDC 2021)

Ważna zmiana w CDC 2021: Wcześniej standard to jednorazowy metronidazol 2 g. Od 2021 r. CDC rekomenduje u kobiet 7-dniowy kurs (500 mg 2×/dobę) — badania wykazały wyższą skuteczność (mniej nawrotów) niż jednorazowa dawka. U mężczyzn: jednorazowy 2 g nadal wystarczający (zakażenie w cewce łatwiejsze do wyeliminowania niż w pochwie).

Obowiązkowe leczenie partnera

Obaj partnerzy muszą być leczeni jednocześnie — nawet jeśli partner nie ma objawów (a u 70–80% mężczyzn nie ma). Bez leczenia partnera: nawrót u 30–40% kobiet w ciągu 3 miesięcy (reinfekcja od partnera).

Praktycznie: Lekarz przepisuje metronidazol dla obu (osobna recepta per osobę lub informacja dla partnera). Metronidazol + alkohol = reakcja disulfiramowa (nudności, wymioty, ból głowy, tachykardia) — obaj partnerzy: bez alkoholu przez czas leczenia + 48h po ostatniej dawce (72h po tynidazolu).

Abstynencja seksualna — obaj partnerzy nie powinni mieć stosunku do zakończenia leczenia i ustąpienia objawów (min. 7 dni). Prezerwatywy zmniejszają, ale nie eliminują transmisję (Trichomonas żyje nie tylko w pochwie/cewce, ale też na sromie i pod napletkiem).

Co jeśli metronidazol nie zadziała

U 4–10% pacjentów metronidazol w standardowej dawce nie eliminuje zakażenia. Przyczyny: reinfekcja od nieleczonego partnera (najczęstsza!), oporność na metronidazol (rzadka, ale rośnie — 2–5% izolatów), nieprawidłowe dawkowanie lub wymioty po tabletce.

Przy niepowodzeniu: potwierdź diagnozę (PCR — czy to na pewno Trichomonas?), lecz partnera (czy na pewno brał lek?), powtórz metronidazol w wyższej dawce (500 mg 2×/dobę × 7 dni, jeśli wcześniej jednorazowy 2 g) lub zastosuj tynidazol 2 g × 5–7 dni. Przy potwierdzonej oporności na metronidazol: metronidazol w bardzo wysokich dawkach dożylnie (leczenie szpitalne, po konsultacji z infektologiem).

Rzęsistkowica a ciąża

Rzęsistkowica w ciąży jest poważniejsza niż poza ciążą — zwiększa ryzyko przedwczesnego porodu (×1,5), odpłynięcia wód przed terminem, niskiej masy urodzeniowej i zakażenia noworodka (rzadko — rzęsistkowica noworodkowa, wydzielina pochwowa u dziewczynki).

Leczenie w ciąży: Metronidazol 500 mg 2×/dobę × 7 dni — bezpieczny w ciąży (w tym I trymestr — metaanalizy nie wykazały teratogenności). CDC i WHO zalecają leczenie objawowej rzęsistkowicy w ciąży na każdym etapie. Tynidazol — mniej danych o bezpieczeństwie w I trymestrze (preferuj metronidazol).

Rzęsistkowica a inne STI

Rzęsistkowica zwiększa ryzyko zakażenia HIV — zapalenie pochwy tworzy mikro-uszkodzenia nabłonka, przez które wirus łatwiej przenika. U kobiet z rzęsistkowicą ryzyko zakażenia HIV jest ×1,5–2 wyższe niż u niezakażonych. Dlatego diagnoza rzęsistkowicy to wskazanie do testowania na inne STI: chlamydia (PCR), rzeżączka (PCR), HIV (test 4. generacji), kiła (RPR/VDRL), WZW B (HBsAg).

Czy rzęsistek pochwowy leczy się bez recepty

Nie. Metronidazol i tynidazol wymagają recepty (Rp). Nie ma leku OTC na rzęsistkowicę. Nie pomoże: klotrimazol (to na grzybicę, nie na rzęsistka), żel z kwasem mlekowym, probiotyki dopochwowe, płukanie octem, żurawinowy sok ani żaden „domowy sposób”. Rzęsistek to pierwotniak — wymaga swoistego leku przeciwpierwotniakowego (metronidazol lub tynidazol).

Jeśli kupiłaś klotrimazol myśląc że to grzybica, a objawy nie ustąpiły (szczególnie jeśli wydzielina jest pienista i żółto-zielona) — to prawdopodobnie nie jest kandydoza. Potrzebujesz wymazu i recepty.

Profilaktyka

Prezerwatywy zmniejszają ryzyko transmisji (ale nie eliminują — Trichomonas żyje też na sromie/napletku, poza zasięgiem prezerwatywy). Regularne badania na STI przy nowych partnerach. Leczenie obu partnerów przy diagnozie (zapobiega reinfekcji). Nie ma szczepionki na rzęsistkowicę.

Kiedy do lekarza

Zgłoś się jeśli: wydzielina z pochwy jest pienista, żółto-zielona i nieprzyjemnie pachnie, masz świąd sromu + pieczenie przy oddawaniu moczu, leczenie „na grzybicę” (klotrimazol) nie pomaga po 7 dniach, partner ma wydzielinę z cewki lub pieczenie, jesteś w ciąży i masz nietypową wydzielinę.

E-recepta na metronidazol

W Medtop lekarz przeprowadza konsultację online, ocenia objawy (wydzielina — kolor, konsystencja, zapach; świąd; pieczenie; partner) i wystawia e-receptę na metronidazol (Metronidazol Polpharma 500 mg — 7-dniowy kurs dla kobiety + jednorazowy 2 g dla partnera) lub skierowanie na wymaz z pochwy (mikroskopia + PCR Trichomonas). Może też wystawić skierowanie na panel STI (chlamydia, rzeżączka, kiła, HIV, WZW B). E-recepta trafia na e-mail w ciągu 30 minut — dla obu partnerów jednocześnie.

Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji ginekologicznej. Rzęsistkowica to STI przenoszona seksualnie — nie „od toalety”. Leczenie: metronidazol na receptę (nie ma leku OTC). Lecz obu partnerów jednocześnie — inaczej infekcja wraca. Nie pij alkoholu z metronidazolem (reakcja disulfiramowa).

Źródła:

1. Workowski, K. A. et al. (2021). STI Treatment Guidelines, 2021 — Trichomoniasis. MMWR Recommendations and Reports, 70(4). CDC.
2. Kissinger, P. (2015). Trichomonas vaginalis: a review of epidemiologic, clinical and treatment issues. BMC Infectious Diseases, 15, 307.
3. Van Gerwen, O. T. et al. (2021). Recent advances in the epidemiology, diagnosis, and management of Trichomonas vaginalis infection. F1000Research, 10, 1053.
4. Meites, E. et al. (2015). A review of evidence-based care of symptomatic trichomoniasis. Clinical Infectious Diseases, 61(Suppl 8), S837–S848.
5. Bouchemal, K. et al. (2017). Trichomonas vaginalis infection: a review. European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases, 36(8), 1367–1376.