Kod e-ZLA – co oznacza kod choroby na zwolnieniu lekarskim?

Spis treści
Kod e-ZLA – co oznacza kod choroby
recepta online
Rozpocznij konsultacje

Na zwolnieniu lekarskim (e-ZLA) pojawiają się dwa rodzaje kodów: kod literowy (A, B, C, D, E) określający okoliczności niezdolności do pracy oraz kod cyfrowy (1 lub 2) określający tryb zwolnienia (leżące vs chodzące). Dodatkowo: lekarz wpisuje numer statystyczny choroby (kod ICD-10), ale tego nie widzi ani pracodawca, ani pacjent — tylko ZUS i lekarz. Najczęstsze pytanie: „czy pracodawca widzi na co jestem na L4?” — nie, widzi tylko daty i kod 1/2. Ten artykuł wyjaśnia co oznacza każdy kod, kto co widzi i jakie ma to konsekwencje.

Kody literowe (A, B, C, D, E) — okoliczności niezdolności

Kody literowe to dodatkowe oznaczenia na e-ZLA, które informują ZUS o szczególnych okolicznościach niezdolności do pracy. Nie są obecne na każdym zwolnieniu — tylko gdy zachodzi określona sytuacja. Pracodawca widzi kody literowe (w odróżnieniu od kodu ICD-10 choroby).

KodCo oznaczaKonsekwencjeKto widzi
ANiezdolność powstała po przerwie nieprzekraczającej 60 dni od poprzedniej niezdolności (ta sama choroba)Okresy L4 się sumują — wliczają do jednego okresu zasiłkowego 182 dni. ZUS traktuje je jako kontynuację, nie nowy epizodPracodawca + ZUS
BNiezdolność w ciążyZasiłek chorobowy 100% (nie 80%). Ochrona przed zwolnieniem z pracy (art. 177 KP)Pracodawca + ZUS
CNiezdolność spowodowana nadużyciem alkoholuPrzez pierwsze 5 dni L4 = brak zasiłku (karencja). Od 6. dnia: 80% jak standardowe. Lekarz stwierdza na podstawie badania lub wywiaduPracodawca + ZUS
DNiezdolność spowodowana gruźlicąOkres zasiłkowy wydłużony do 270 dni (zamiast 182). Zasiłek: 80%Pracodawca + ZUS
ENiezdolność powstała nie później niż 3 miesiące od ustania ubezpieczenia (np. po zakończeniu umowy o pracę)Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia — od ZUS, max 91 dni. Ograniczony do 100% przeciętnego wynagrodzeniaPracodawca (były) + ZUS

Kod A — kontynuacja choroby (najczęstszy)

Kod A pojawia się, gdy lekarz wystawia L4 na tę samą chorobę (lub chorobę pozostającą w związku) po przerwie krótszej niż 60 dni od zakończenia poprzedniego zwolnienia. System P1 oznacza L4 kodem A automatycznie na podstawie historii zaświadczeń lekarskich.

Praktyczny przykład: Miałeś L4 na ból pleców (10 dni, zakończone 15.06). Wracasz do pracy. 10.07 (25 dni przerwy — mniej niż 60) znów ból pleców → lekarz wystawia nowe L4 z kodem A. Oba L4 sumują się: 10 + nowe dni → łącznie do limitu 182 dni.

Dlaczego to ważne: Bez kodu A → ZUS traktowałby drugie L4 jako nowy okres zasiłkowy (nowe 182 dni). Z kodem A → kontynuacja. Pacjent z nawracającą chorobą (ból pleców, depresja) szybciej wyczerpie 182 dni.

Kod B — ciąża

Kod B oznacza, że niezdolność do pracy jest związana z ciążą. Konsekwencje dla pacjentki: zasiłek chorobowy 100% wynagrodzenia (nie 80% jak standardowo) oraz okres zasiłkowy wydłużony do 270 dni. Dla pracodawcy: informacja, że pracownica jest w ciąży → ochrona przed zwolnieniem (art. 177 KP). Lekarz wpisuje kod B na podstawie zaświadczenia o ciąży.

Ważne: Pracodawca widzi kod B → wie, że jesteś w ciąży (nawet jeśli nie poinformowałaś go wcześniej). Jeśli nie chcesz, żeby pracodawca dowiedział się o ciąży z L4 → poinformuj go wcześniej (i tak masz obowiązek przedstawić zaświadczenie o ciąży, żeby aktywować ochronę).

Kod C — nadużycie alkoholu

Kod C jest stosowany rzadko, ale ma poważne konsekwencje: 5 dni bez zasiłku (karencja — tzw. „kara” za niezdolność spowodowaną alkoholem). Lekarz wpisuje kod C jeśli stwierdzi, że niezdolność wynika z nadużycia alkoholu — na podstawie badania (np. pacjent przychodzi z objawami zatrucia alkoholowego) lub wywiadu.

Pracodawca widzi kod C — wie, że niezdolność jest związana z alkoholem. To może mieć konsekwencje dyscyplinarne (szczególnie jeśli alkohol był w pracy). Ale: sama obecność kodu C nie jest podstawą do zwolnienia dyscyplinarnego (zwolnienie dyscyplinarne wymaga udowodnienia ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych — np. picie w pracy).

Kod D — gruźlica

Kod D oznacza gruźlicę — wydłuża okres zasiłkowy do 270 dni (tyle samo co ciąża). Gruźlica wymaga długotrwałego leczenia (schemat RIPE — 6–9 miesięcy) i izolacji. Kod D jest stosowany rzadko (gruźlica w Polsce: ok. 4 500 przypadków/rok, ale nie wszyscy na L4).

Kod E — po ustaniu zatrudnienia

Kod E pojawia się, gdy niezdolność do pracy powstała po zakończeniu umowy o pracę (lub innego tytułu ubezpieczenia), ale nie później niż 14 dni od ustania ubezpieczenia (30 dni przy chorobach zakaźnych). Zasiłek od ZUS — max 91 dni.

Scenariusz: Umowa zakończyła się 30.06. 10.07 (10 dni po — mniej niż 14) zachorowałeś → lekarz wystawia L4 z kodem E → ZUS wypłaca zasiłek (nie pracodawca — umowa już nie istnieje).

Kod cyfrowy 1 i 2 — tryb zwolnienia

KodCo oznaczaCo możesz robićKto widzi
1Leżące — pacjent powinien przebywać w domuWychodzisz tylko do: lekarza, apteki, na badania. Kontrola ZUS: sprawdza czy jesteś pod wskazanym adresemPracodawca + ZUS + pacjent (IKP)
2Chodzące — pacjent może wychodzićMożesz: zakupy, spacer, wizyta u rodziny, rehabilitacja. Nie możesz: pracować zarobkowo, jechać na wakacjePracodawca + ZUS + pacjent (IKP)

Kod 2 jest znacznie częstszy — większość zwolnień to kod 2. Kod 1 stosowany przy: ciężkich chorobach wymagających leżenia (zagrożenie ciąży, po operacji, ciężka infekcja z gorączką), zaburzeniach psychiatrycznych wymagających izolacji domowej. W praktyce: nawet przy kodzie 1 wyjście do lekarza, apteki czy na zakupy pierwszej potrzeby jest uzasadnione (ZUS to rozumie).

Pracodawca widzi kod 1/2 — i może na tej podstawie zlecić kontrolę (czy pracownik jest pod wskazanym adresem przy kodzie 1, czy nie wykonuje pracy zarobkowej przy kodzie 2).

Aplikacja do Konsultacji Medycznych
Zamawiaj Taniej Konsultacje w Naszej Aplikacji

Zyskaj pełną kontrolę nad swoim zdrowiem – gdziekolwiek jesteś!
Nasza aplikacja mobilna to szybki dostęp do konsultacji lekarskich – zawsze pod ręką, bez zbędnych formalności.

Dlaczego warto pobrać aplikację?

Nawet do 50% taniej – specjalne ceny tylko dla użytkowników aplikacji

Pełna wygoda – wszystko załatwisz w kilka kliknięć, bez logowania przez przeglądarkę

Zawsze pod ręką –  historia konsultacji i powiadomienia w jednym miejscu

Bezpieczeństwo i dyskrecja – Twoje dane są chronione, a proces w pełni zgodny z przepisami

Szybkość działania – wypełnij formularz, odbierz i zrealizuj ją w najbliższej aptece

Nie trać czasu – pobierz aplikację

Zadbaj o swoje zdrowie na własnych zasadach!

app-store
google-play
Zamów teraz
E-Recepta
  • 54.99 zł
  • Do 12 godzin
  • Wysoki priorytet
E-Recepta Pilna
  • 59.99 zł
  • Do 30 minut
  • Najwyższy priorytet
Tabletka „Dzień po”
  • 59.99 zł
  • Do 30 minut
  • Najwyższy priorytet

Kod choroby (ICD-10) — kto go widzi

Co to jest

Numer statystyczny choroby (kod ICD-10) to międzynarodowa klasyfikacja chorób — każda choroba ma unikalny kod. Przykłady: J06 = ostre zakażenie górnych dróg oddechowych (przeziębienie), J11 = grypa, M54 = ból pleców (dorsalgia), F32 = epizod depresyjny, Z34 = ciąża prawidłowa, N30 = zapalenie pęcherza moczowego.

Lekarz wpisuje kod ICD-10 na e-ZLA — jest to obowiązkowy element zaświadczenia lekarskiego.

Kto widzi kod ICD-10

KtoCzy widzi kod ICD-10 (diagnozę)
ZUS (lekarz orzecznik, kontrola)Tak — ZUS widzi pełną diagnozę. Używa jej do: oceny zasadności zwolnienia, decyzji o kontroli, ustalenia okresu zasiłkowego
Lekarz wystawiającyTak — sam ją wpisuje
PracodawcaNie — pracodawca nie widzi kodu ICD-10 ani nazwy choroby. Widzi tylko: daty (od–do), kod 1/2, kod literowy (A/B/C/D/E), placówkę
Pacjent (IKP)Nie — pacjent nie widzi kodu ICD-10 w IKP. Widzi daty, kod 1/2, lekarza, placówkę

To jest najważniejszy takeaway artykułu: Pracodawca nie wie „na co” jesteś na L4. Nie wie czy masz grypę, depresję, złamanie nogi czy kaca. Wie tylko: od kiedy do kiedy, czy leżące/chodzące, i czy jest kod literowy (B = ciąża, A = kontynuacja, C = alkohol).

Wyjątek: kod C (alkohol)

Kod literowy C daje pracodawcy pośrednią informację o przyczynie — wie, że niezdolność jest związana z nadużyciem alkoholu. To jedyny przypadek, gdy pracodawca dowiaduje się czegoś o przyczynie L4. Kody A, D, E nie zdradzają diagnozy (A = kontynuacja — ale czego? pracodawca nie wie).

Wyjątek: kod B (ciąża)

Kod B informuje pracodawcę, że pracownica jest w ciąży. To nie jest „wyciek diagnozy” — ciąża to nie choroba, a ochrona wynikająca z kodu B (100% wynagrodzenia, zakaz wypowiedzenia) jest korzystna dla pracownicy.

L4 od psychiatry — co widzi pracodawca

To jedno z najczęstszych pytań (50 vol. wprost, ale ogromna potrzeba — pacjenci boją się stygmatyzacji):

Pracodawca nie wie, że L4 jest psychiatryczne. Widzi: daty, kod 1/2, kod literowy (jeśli jest). Nie widzi: kodu F32 (depresja), F41 (zaburzenia lękowe), F43 (reakcja na stres). Nie widzi nazwy placówki typu „Poradnia Zdrowia Psychicznego” — widzi tylko nazwę podmiotu leczniczego (która może brzmieć neutralnie, np. „NZOZ Medyk” albo nazwa platformy telemedycznej).

Przy teleporadzie jest jeszcze bardziej anonimowo — pracodawca widzi np. „Medtop” jako placówkę wystawiającą, nie „Psychiatra online”. Nie ma sposobu, żeby pracodawca ustalił specjalizację lekarza wystawiającego e-ZLA na podstawie samego zaświadczenia.

Jak sprawdzić kody na swoim L4

IKP (pacjent.gov.pl) → sekcja „Zwolnienia” → przy każdym e-ZLA widzisz: daty (od–do), kod 1 lub 2, kod literowy (A/B/C/D/E — jeśli dotyczy), lekarza i placówkę. Nie widzisz kodu ICD-10 (diagnozy).

PUE ZUS (pue.zus.pl) → panel „Ubezpieczony” → „Zaświadczenia lekarskie” → te same informacje co IKP (bez ICD-10). Dodatkowo: łączna liczba dni w okresie zasiłkowym.

Aplikacja mObywatel → mZdrowie → Zwolnienia → jak IKP.

Jeśli chcesz wiedzieć jaki kod ICD-10 wpisał lekarz (jaką diagnozę) → zapytaj lekarza bezpośrednio. System nie udostępnia tej informacji pacjentowi elektronicznie (kontrowersyjne — pacjent ma prawo do dokumentacji medycznej, ale IKP tego nie pokazuje; możesz złożyć wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej do placówki wystawiającej).

Konsekwencje praktyczne kodów

Kod A — uważaj na limit 182 dni

Jeśli na Twoim L4 jest kod A → to znaczy, że ten okres sumuje się z poprzednim. Sprawdź na PUE ZUS ile dni łącznie wykorzystałeś — możesz zbliżać się do 182 dni szybciej niż myślisz.

Kod B — 100% wynagrodzenia (nie 80%)

Jeśli jesteś w ciąży i lekarz nie wpisał kodu B → skontaktuj się z lekarzem (może zapomniał). Bez kodu B pracodawca/ZUS mogą wypłacić 80% zamiast 100%.

Kod 1 — kontrola ZUS

Jeśli masz kod 1 (leżące) i ZUS przyjdzie na kontrolę → musisz być pod wskazanym adresem. Jeśli nie ma Cię → musisz wyjaśnić (wizyta u lekarza, apteka — uzasadnione). Brak uzasadnionej nieobecności → ZUS może cofnąć zasiłek.

Brak kodu literowego — standardowe L4

Większość L4 nie ma kodu literowego — to oznacza: standardowa niezdolność, nowy epizod, nie ciąża, nie alkohol, nie gruźlica. Zasiłek 80%, limit 182 dni.

Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady prawnej. Pracodawca nie widzi diagnozy (kodu ICD-10) na L4 — widzi tylko daty, kod 1/2 i kod literowy. L4 psychiatryczne wygląda identycznie jak każde inne (pracodawca nie wie, że jest od psychiatry). Kod B = ciąża = 100% wynagrodzenia. Kod A = kontynuacja choroby = dni sumują się do 182.

Źródła:

  1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn. zm.), art. 7, 8, 9, 11, 18.
  2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie zaświadczeń lekarskich (Dz.U. 2015 poz. 2013), § 5, § 6.
  3. ZUS (2024). E-ZLA — struktura zaświadczenia lekarskiego, kody i oznaczenia. zus.pl
  4. RODO — Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (ochrona danych medycznych pracownika).

Najczęstsze pytania - FAQ​

Nie — pracodawca nie widzi kodu ICD-10 (diagnozy). Widzi tylko: daty (od–do), kod 1 (leżące) lub 2 (chodzące), kod literowy (A/B/C/D/E). Nie wie czy masz grypę, depresję czy złamanie. Jedyny wyjątek: kod C (alkohol) i kod B (ciąża) dają pośrednią informację.

Niezdolność do pracy spowodowana tą samą chorobą (lub powiązaną), po przerwie krótszej niż 60 dni od poprzedniego L4. Konsekwencja: oba L4 sumują się do jednego okresu zasiłkowego (182 dni). Brak kodu A = nowy okres.

Niezdolność w ciąży. Konsekwencja: zasiłek chorobowy 100% (nie 80%), okres zasiłkowy do 270 dni, ochrona przed zwolnieniem z pracy. Jeśli jesteś w ciąży i lekarz nie wpisał B → poproś o korektę.

Kod 1 = leżące (powinieneś przebywać w domu, wychodzisz tylko do lekarza/apteki). Kod 2 = chodzące (możesz wychodzić — zakupy, spacer, lekarz — ale nie możesz pracować zarobkowo). Kod 2 jest znacznie częstszy.

Nie — pracodawca widzi placówkę wystawiającą (nazwa podmiotu, nie specjalizacja lekarza) i daty. Nie widzi kodu F32 (depresja) ani żadnego kodu ICD-10. L4 psychiatryczne wygląda identycznie jak L4 od internisty. Przy teleporadzie: pracodawca widzi nazwę platformy, nie „psychiatra online”.

W IKP (pacjent.gov.pl) → Zwolnienia → daty, kod 1/2, kod literowy, lekarz, placówka. Nie widzisz kodu ICD-10 (diagnozy). Jeśli chcesz wiedzieć diagnozę → zapytaj lekarza lub złóż wniosek o dokumentację medyczną do placówki.

  • Ostatnia zmiana
Picture of Redakcja Medtop

Redakcja Medtop

Dbamy o rzetelną, przystępną edukację zdrowotną i wspieramy pacjentów w świadomym podejmowaniu decyzji. Nasze artykuły powstają we współpracy ze specjalistami i mają charakter informacyjny – nie zastępują konsultacji lekarskiej ani indywidualnej diagnozy.
Jeśli masz pytania dotyczące treści, chcesz zgłosić sugestię lub dowiedzieć się więcej, skontaktuj się z nami.

Pobierz Aplikację
aplikacja google play aplikacja app store
Dla użytkownków aplikacji e-recepta 49.99 PLN.