EllaOne i Escapelle to najczęściej stosowane formy antykoncepcji awaryjnej, znane jako „tabletki dzień po”, stosowane w sytuacjach nagłych po niezabezpieczonym stosunku seksualnym. EllaOne zawiera octan uliprystalu i może być skuteczna do 120 godzin po stosunku, podczas gdy Escapelle zawiera lewonorgestrel i musi być przyjęta do 72 godzin po. Skuteczność obu preparatów zależy od czasu ich zażycia, a ich zastosowanie nie zwalnia z potrzeby korzystania ze stałych metod antykoncepcyjnych i nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.
ellaOne zawiera octan uliprystalu, który działa poprzez opóźnienie lub zahamowanie owulacji. Może być skuteczny nawet w późniejszej fazie cyklu menstruacyjnego.
Escapelle zawiera lewonorgestrel, który również opóźnia owulację, ale jest najbardziej skuteczny, gdy zostanie przyjęty w ciągu 24 godzin po stosunku.
ellaOne: Skuteczność wynosi około 98% w ciągu 24 godzin po stosunku i utrzymuje się na poziomie 85-90% do 120 godzin (5 dni) po stosunku.
Escapelle: Skuteczność wynosi około 95% w ciągu 12 godzin po stosunku, spada do 85% w ciągu 24 godzin i do 58-60% w ciągu 48-72 godzin po stosunku.
| Cecha | ellaOne | Escapelle |
|---|---|---|
| Substancja czynna | Octan uliprystalu (30 mg) | Lewonorgestrel (1,5 mg) |
| Okno terapeutyczne | Do 120 godzin | Do 72 godzin |
| Skuteczność (do 24h) | ~98% | ~99% |
| Skuteczność (maksymalna) | ~85–90% | ~84% |
| Skutki uboczne | Częstsze | Rzadsze |
| Cena | 90–120 zł | 45–60 zł |
| Karmienie piersią | Przerwa 7 dni | Przerwa 8 godzin |
EllaOne i Escapelle to produkty stosowane w nagłych sytuacjach antykoncepcyjnych. Ich główną funkcją jest:
EllaOne zawiera octan uliprystalu, który działa jako modulator receptora progesteronowego. Dzięki temu skutecznie opóźnia owulację aż do 120 godzin po niezabezpieczonym stosunku. Ten mechanizm:
Escapelle natomiast bazuje na lewonorgestrelu, syntezowanej wersji progesteronu. Jego działanie polega na hamowaniu uwalniania hormonu luteinizującego, co: Lewonorgestrel hamuje owulację, ale nie wpływa na implantację [2].
Lewonorgestrel i octan uliprystalu mają różne profile działań niepożądanych [3].
Trzeba pamiętać, że EllaOne i Escapelle nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Ich skuteczność jest najwyższa, gdy zażywane są jak najszybciej po niezabezpieczonym współżyciu. Po ich zastosowaniu zaleca się:
Skuteczność EllaOne i Escapelle jest uzależniona od czasu, jaki minie od stosunku do momentu przyjęcia leku. W przypadku EllaOne, jeśli zostanie zażyta w ciągu 120 godzin po stosunku, osiąga skuteczność około 98%. Natomiast Escapelle działa najefektywniej w ciągu pierwszych 24 godzin, prezentując skuteczność w zakresie od 84% do 99%. Po upływie 72 godzin jej efektywność wyraźnie spada. Octan uliprystalu jest bardziej skuteczny niż lewonorgestrel po 72 godzinach od stosunku [4]. Mifepryston w dawce średniej jest bardziej skuteczny niż lewonorgestrel [5].
Zwróć uwagę, że skuteczność Escapelle może być ograniczona u kobiet z BMI powyżej 27. W takich sytuacjach lekarze zalecają podwójną dawkę. Oba preparaty działają poprzez:
Dla uzyskania najlepszych rezultatów, zażycie po niezabezpieczonym stosunku powinno nastąpić możliwie jak najszybciej.
Zarówno tabletki awaryjne EllaOne, jak i Escapelle mogą powodować pewne skutki uboczne[1]. Najczęściej pojawiają się takie objawy jak:
Użytkownicy lewonorgestrelu doświadczają mniej działań niepożądanych niż użytkownicy metody Yuzpe [6].
Istnieją przeciwwskazania do stosowania obu tych środków, między innymi:
Po zażyciu EllaOne zaleca się unikać karmienia piersią przez około tydzień. Natomiast po przyjęciu Escapelle wystarczy odczekać 8 godzin przed ponownym karmieniem. W sytuacji każdej z tych metod, wymaga odpowiedzialnego stosowania.
W Polsce można zdobyć receptę na tabletki EllaOne lub Escapelle na dwa sposoby: podczas tradycyjnej wizyty u lekarza lub przez konsultację lekarską online. Ta druga metoda zapewnia szybszy dostęp do leku, co jest szczególnie ważne w sytuacjach awaryjnych. Co więcej, od maja 2024 roku, w ramach pilotażu zdrowia reprodukcyjnego, EllaOne będzie dostępna bez recepty w wybranych aptekach. Natomiast Escapelle zawsze wymaga recepty.
Tabletki „dzień po” należy zażyć jak najszybciej po niezabezpieczonym stosunku lub w przypadku pęknięcia prezerwatywy, aby działały najskuteczniej. Producent rekomenduje przyjęcie:
Czas reakcji jest kluczowy dla efektywności tych środków, dlatego warto podjąć decyzję jak najszybciej.
Opóźnienie w przyjęciu tabletki może znacząco obniżyć jej skuteczność i prowadzić do nieplanowanej ciąży. W przypadku opóźnienia miesiączki po zażyciu tabletki, warto wykonać test ciążowy, aby potwierdzić ewentualną ciążę.
Wybór między EllaOne a Escapelle często sprowadza się do analizy kosztów i dostępności. Znacznie wyższa cena EllaOne, wahająca się od 90 do 189 zł, może odstraszyć niektórych kupujących. Warto jednak rozważyć, że ten środek wykazuje działanie do 120 godzin po stosunku i cechuje się większą skutecznością, co może uczynić go wartościowym wyborem w nagłych sytuacjach.
Escapelle, z kolei, jest korzystniejsza cenowo, mieszcząc się w przedziale 30-70 zł. Jej działanie ogranicza się jednak do 72 godzin, co wymusza szybsze działanie. Dodatkowym utrudnieniem jest konieczność posiadania recepty, co może stanowić barierę w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji.
W Polsce coraz bardziej zauważalny jest wzrost dostępności EllaOne, którą można nabyć bez recepty w wybranych aptekach. Ułatwia to szybki dostęp do leku, co w sytuacjach kryzysowych może okazać się kluczowe. Escapelle w tym kontekście wypada mniej korzystnie, gdyż wymagana konsultacja lekarska może wydłużyć czas reakcji.
Warto również zwrócić uwagę na dostępność Livopill, który posiada ten sam składnik aktywny co Escapelle. Decyzja między EllaOne a Escapelle powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb, możliwości finansowych i upływu czasu od stosunku.
Wybór odpowiedniej tabletki awaryjnej, takiej jak EllaOne bądź Escapelle, powinien uwzględniać osobiste czynniki wpływające na skuteczność i bezpieczeństwo ich użycia. Należy uwzględnić:
Czas od incydentu ma kluczowe znaczenie. EllaOne można stosować do 120 godzin, co zwiększa jej skuteczność, jeśli od zdarzenia minęło więcej niż 72 godziny. Z kolei Escapelle działa do 72 godzin, dlatego wymagana jest szybsza reakcja w jej przypadku.
Kobiety o BMI powyżej 27 powinny rozważyć podwójną dawkę Escapelle, co wskazuje na potrzebę indywidualnego dostosowania dawkowania do zdrowotnych potrzeb. Dodatkowo, matki karmiące piersią powinny uwzględnić, jak tabletki mogą wpłynąć na laktację, ponieważ EllaOne wymaga dłuższego odstępu przed ponownym karmieniem niż Escapelle.
Konsultacja z lekarzem jest niezbędna, zwłaszcza dla osób z nietolerancją laktozy lub innymi problemami zdrowotnymi. Specjalista pomoże określić, która opcja będzie najlepsza dla zdrowia reprodukcyjnego. Zawsze warto zasięgnąć porady medycznej przed użyciem tabletek awaryjnych, szczególnie w sytuacjach takich jak pęknięcie prezerwatywy czy inne nagłe wydarzenia. Miedziana wkładka IUD jest najskuteczniejszą metodą antykoncepcji awaryjnej [7].
Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej porady medycznej.
Źródła:
