Jak leczy się kandydozę jamy ustnej?
Leczenie kandydozy jamy ustnej dobiera lekarz w zależności od postaci choroby, ciężkości objawów, stanu ogólnego pacjenta oraz ewentualnych chorób współistniejących. Stosuje się leki przeciwgrzybicze podawane miejscowo lub ogólnoustrojowo [1][2][3].
Leczenie miejscowe
Miejscowe leki przeciwgrzybicze stanowią pierwszą linię terapii u pacjentów z łagodną do umiarkowanej kandydozą jamy ustnej i prawidłową odpornością [1][2].
Nystatyna w postaci zawiesiny doustnej jest jednym z najczęściej stosowanych leków miejscowych. Lek stosuje się w formie płukanki – zawiesinę należy trzymać w jamie ustnej jak najdłużej przed połknięciem. Nystatyna działa wyłącznie miejscowo, nie wchłania się z przewodu pokarmowego i ma bardzo dobry profil bezpieczeństwa [1][3].
Mikonazol w postaci żelu do stosowania w jamie ustnej jest drugą opcją leczenia miejscowego. Żel nakłada się na zmienione chorobowo miejsca kilka razy dziennie. Należy pamiętać, że mikonazol może wchodzić w interakcje z warfaryną i innymi lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450, dlatego konieczna jest konsultacja lekarska [2].
Leczenie ogólnoustrojowe
Leczenie ogólnoustrojowe stosuje się w przypadkach umiarkowanych do ciężkich, u pacjentów z niedoborami odporności oraz gdy leczenie miejscowe okazało się nieskuteczne [1][2].
Flukonazol jest lekiem pierwszego wyboru w terapii ogólnoustrojowej. Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego i osiąga wysokie stężenia w ślinie. Dawkowanie ustala lekarz indywidualnie. Flukonazol jest na ogół dobrze tolerowany, ale wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby i może wchodzić w interakcje z wieloma lekami [1][2][3].
W przypadku oporności na flukonazol lekarz może rozważyć zastosowanie itrakonazolu, worykonazolu lub pozakonazolu. U pacjentów z ciężkimi, opornymi zakażeniami grzybiczymi stosuje się echinokandyny (kaspofungina, mikafungina) lub amfoterycynę B podawane dożylnie [2].
Leczenie zapalenia kątów ust
Zajady leczy się najczęściej preparatami przeciwgrzybiczymi w postaci kremów lub maści nakładanych na kąty ust. Niekiedy konieczne jest leczenie skojarzone z preparatem antybakteryjnym (np. kwas fusydowy) ze względu na częstą koinfekcję bakteryjną. Ważne jest również usunięcie czynnika predysponującego – korekta protezy, suplementacja niedoborów witaminowych [1][2].
Jak zapobiegać kandydozie jamy ustnej?
Profilaktyka kandydozy jamy ustnej opiera się na eliminacji lub ograniczeniu modyfikowalnych czynników ryzyka [1][2][3]:
- po każdej inhalacji wziewnego kortykosteroidu należy dokładnie płukać jamę ustną wodą lub płukać usta i gardło
- protezy zębowe powinny być wyjmowane na noc, codziennie myte i dezynfekowane (np. 0,2% roztworem chlorheksydyny)
- należy utrzymywać prawidłową higienę jamy ustnej – regularne mycie zębów, stosowanie nici dentystycznej, wizyty kontrolne u stomatologa
- u pacjentów z suchością jamy ustnej zaleca się stosowanie preparatów nawilżających (sztuczna ślina), żucie gumy bez cukru stymulującej wydzielanie śliny
- prawidłowa kontrola glikemii u pacjentów z cukrzycą
- racjonalna antybiotykoterapia – stosowanie antybiotyków wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza
- zbilansowana dieta, bogata w witaminy z grupy B, żelazo i kwas foliowy
- rzucenie palenia tytoniu
Kiedy kandydoza jamy ustnej wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?
Wizytę lekarską należy umówić jak najszybciej w następujących sytuacjach:
- objawy utrzymują się pomimo stosowania leczenia miejscowego przez ponad dwa tygodnie
- występują trudności w połykaniu lub ból przy połykaniu – mogą wskazywać na zajęcie przełyku
- kandydoza jamy ustnej pojawia się bez wyraźnej przyczyny u dorosłej, dotychczas zdrowej osoby – może być pierwszym objawem niedoboru odporności lub innej choroby ogólnoustrojowej
- objawy nawracają po zakończeniu leczenia
- u niemowlęcia z pleśniawkami występują trudności w karmieniu, utrata masy ciała lub gorączka
Jak uzyskać receptę na leczenie kandydozy jamy ustnej?
Leczenie kandydozy jamy ustnej wymaga konsultacji lekarskiej i odpowiedniego doboru leku przeciwgrzybiczego. W ramach teleporady w Medtop lekarz oceni objawy, ustali rozpoznanie i w razie potrzeby wystawi e-receptę na odpowiedni preparat przeciwgrzybicze – realizacja e-recepty w aptece jest możliwa w ciągu 30 minut od wystawienia.
Informacje zawarte w artykule mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej ani rekomendacji dotyczącej leczenia. Przed zastosowaniem leku należy zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania bądź skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Źródła:
- Garcia-Cuesta C, Sarrion-Perez MG, Bagan JV. Current treatment of oral candidiasis: A literature review. J Clin Exp Dent. 2014;6(5):e576-e582. https://doi.org/10.4317/jced.51798
- Vila T, Sultan AS, Montelongo-Jauregui D, Jabra-Rizk MA. Oral Candidiasis: A Disease of Opportunity. J Fungi (Basel). 2020;6(1):15. https://doi.org/10.3390/jof6010015
- Pappas PG, Kauffman CA, Andes DR, et al. Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2016;62(4):e1-e50. https://doi.org/10.1093/cid/civ933
