Chlamydioza – objawy, przyczyny i leczenie

Chlamydioza w ciąży

Chlamydia w ciąży jest poważna — może powodować: przedwczesny poród, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, zapalenie błon płodowych (chorioamnionitis) i zakażenie noworodka (chlamydiowe zapalenie spojówek — ophthalmia neonatorum, chlamydiowe zapalenie płuc u noworodka). Screening na chlamydię w I trymestrze jest zalecany (CDC) — szczególnie u kobiet poniżej 25 r.ż. i z nowymi partnerami.

Leczenie w ciąży: azytromycyna 1 g jednorazowo (bezpieczna w ciąży). Doksycyklina jest przeciwwskazana w ciąży (uszkodzenie zębów i kości płodu).

Diagnostyka — test PCR, nie posiew, nie krew

PCR (NAAT) — złoty standard

Test PCR (amplifikacja kwasów nukleinowych, NAAT) wykrywa DNA C. trachomatis z materiału biologicznego. Czułość: ponad 95%, swoistość: ponad 99%. To jedyny wiarygodny test na chlamydię — nie posiew bakteryjny (chlamydia nie rośnie na standardowych podłożach), nie badanie krwi na przeciwciała (przeciwciała świadczą o kontakcie w przeszłości, nie o aktywnym zakażeniu).

Materiał do testu:

U kobiet: wymaz z szyjki macicy (ginekolog) lub mocz (pierwsza porcja — nie środkowy strumień! Pierwsze 20 ml = komórki z cewki z chlamydią). U mężczyzn: mocz (pierwsza porcja) lub wymaz z cewki moczowej (mniej komfortowy). W obu przypadkach PCR z moczu jest równie czuły jak wymaz — wygodniejszy dla pacjenta. Wymaz z gardła i odbytu: przy seksie oralnym/analnym (szczególnie MSM).

Koszt: PCR chlamydia: 60–120 zł prywatnie. Pakiet chlamydia + rzeżączka PCR: 100–180 zł. Z NFZ ze skierowaniem: bezpłatnie.

Czego NIE robić

Nie badaj krwi na „przeciwciała anty-Chlamydia trachomatis IgG/IgM” jako testu na aktywne zakażenie — to częsty błąd. IgG świadczy o kontakcie kiedykolwiek (mogła być chlamydia 5 lat temu, wyleczona, a IgG nadal dodatnie). IgM jest niespecyficzne i słabo koreluje z aktywnym zakażeniem genitaliami. Jedyny wiarygodny test na aktywną chlamydię = PCR z wymazu lub moczu.

Nie rób standardowego posiewu moczu — chlamydia nie rośnie na podłożach do posiewu bakteryjnego (wymaga specjalnych linii komórkowych, nieużywanych rutynowo). Posiew wykryje E. coli (ZUM), ale nie wykryje chlamydii. Jeśli lekarz zlecił „posiew moczu” na podejrzenie STI → potrzebujesz PCR, nie posiewu.

Kiedy się badać

Badaj się na chlamydię jeśli: masz nowego partnera seksualnego (lub partner ma nowego), masz pieczenie przy oddawaniu moczu + wydzielina (szczególnie u mężczyzn — „poranna kropla”), masz krwawienie po stosunku lub między miesiączkami (u kobiet), masz diagnozę innej STI (rzeżączka → badaj chlamydię; chlamydię → badaj rzeżączkę — koinfekcja 20–40%), partner poinformował Cię o diagnozie chlamydii, jesteś kobietą poniżej 25 r.ż. i aktywna seksualnie (CDC: screening co rok — nawet bez objawów!), jesteś w ciąży (I trymestr).

Leczenie — doksycyklina (zmiana wytycznych CDC 2021)

Nowy standard: doksycyklina 7 dni (nie azytromycyna jednorazowo)

CDC 2021 zmieniło rekomendację: Wcześniej 1. wyborem była azytromycyna 1 g jednorazowo (jedna tabletka, jedna dawka — wygodne). Od 2021 r. doksycyklina 100 mg 2×/dobę przez 7 dni jest preferowana — badania wykazały wyższą skuteczność doksycykliny (97% vs 93% dla azytromycyny) i mniejsze ryzyko oporności Mycoplasma genitalium (często współtowarzyszy chlamydii).

Doksycyklina — ważne informacje praktyczne

Bierz z jedzeniem (mniej podrażnienia żołądka). Pij dużo wody i nie kładź się przez 30 minut po tabletce (ryzyko zapalenia przełyku — lek zatrzymuje się w przełyku i drażni go). Nie łącz z nabiałem (wapń zmniejsza wchłanianie — odstęp min. 2h). Fotowrażliwość — stosuj filtr UV, unikaj solarium (doksycyklina + UV = oparzenie). Przeciwwskazana w ciąży i u dzieci poniżej 8 r.ż. (przebarwienia zębów).

Leczenie partnera — obowiązkowe

Wszyscy partnerzy seksualni z ostatnich 60 dni (lub ostatni partner, jeśli dawniej) muszą być zbadani i leczeni — nawet jeśli nie mają objawów. Bez leczenia partnera: reinfekcja w ciągu tygodni (i nowa runda uszkadzania jajowodów u kobiety). Lekarz może wystawić receptę dla obu partnerów jednocześnie. Abstynencja seksualna przez 7 dni po zakończeniu leczenia (obaj partnerzy) — lub do zakończenia kursu obu osób.

Test kontrolny po leczeniu

Test of cure (kontrolny PCR) nie jest rutynowo wymagany — doksycyklina 7 dni leczy w ponad 95%. Ale: zrób kontrolny PCR po 3 miesiącach (test of reinfection) — szczególnie u kobiet poniżej 25 r.ż. i przy zmianie partnera. Cel: wykrycie reinfekcji (nowe zakażenie), nie niepowodzenia leczenia (rzadkie).

Kontrolny PCR nie wcześniej niż 4 tygodnie po leczeniu — wcześniej: martwe DNA bakterii może dać fałszywie dodatni wynik (PCR wykrywa DNA, nie żywą bakterię).

Chlamydia a niepłodność — ile trwa uszkodzenie

To pytanie, które pacjentki zadają z przerażeniem: „miałam chlamydię, czy jestem niepłodna?”

Jedno epizod chlamydii szybko wykryte i leczone — ryzyko niepłodności jest niskie (poniżej 1–2%). Kluczowe: szybkie leczenie = bakteria nie zdąży dotrzeć do jajowodów.

Nieleczona chlamydia przez miesiące — ryzyko PID: 10–15%. Ryzyko niepłodności po jednym epizodzie PID: 8–10%. Po dwóch: 20%. Po trzech: 40%.

Powtarzające się zakażenia (reinfekcje — ten sam lub nowy partner, bez leczenia partnera) — każda kolejna infekcja zwiększa ryzyko PID i niepłodności. Dlatego leczenie partnera i screening co 3 mies. (u aktywnych seksualnie <25 r.ż.) są tak ważne.

Wniosek: Jeśli chlamydia została szybko wykryta i leczona (doksycyklina 7 dni) i partner też był leczony → ryzyko trwałych konsekwencji jest minimalne. Problem dotyczy kobiet z wielomiesięcznym bezobjawowym zakażeniem bez diagnozy i leczenia.

Profilaktyka

Prezerwatywy zmniejszają ryzyko transmisji chlamydii o 60–70% (nie 100% — chlamydia może być na obszarach nieobjętych prezerwatywą, ale jest mniej zaraźliwa niż rzeżączka per kontakt). Regularne badania: kobiety poniżej 25 r.ż. aktywne seksualnie → PCR na chlamydię co rok (CDC). Przy nowym partnerze → panel STI (chlamydia + rzeżączka + HIV + kiła). Leczenie partnera przy każdej diagnozie. Nie ma szczepionki na chlamydię (prace trwają, faza I/II).

Skierowanie na badania

Lekarz w teleporadzie może ocenić objawy (pieczenie, wydzielina, krwawienie po stosunku, ból podbrzusza, nowy partner) i wystawić e-skierowanie na PCR chlamydia + rzeżączka (z moczu — wygodne, czułe, bezbolesne), e-skierowanie na panel STI (chlamydia + rzeżączka + HIV + kiła + WZW B/C — przy nowym partnerze), e-receptę na doksycyklinę 100 mg (7 dni — jeśli diagnoza potwierdzona lub partner z chlamydią → leczenie empiryczne), receptę dla partnera (doksycyklina 7 dni) oraz skierowanie do ginekologa (przy podejrzeniu PID — ból podbrzusza + gorączka + wydzielina).

E-skierowanie i e-recepta w ciągu 30 minut. PCR z moczu realizujesz w laboratorium (Diagnostyka, ALAB, Synevo — 60–120 zł prywatnie, bezpłatnie z NFZ ze skierowaniem).

Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Chlamydia u 70% kobiet przebiega bezobjawowo — badaj się, nie czekaj na objawy. Test: PCR z moczu (nie posiew, nie krew na przeciwciała!). Leczenie: doksycyklina 100 mg 2×/dobę × 7 dni (CDC 2021 — nie azytromycyna jednorazowo). Lecz obu partnerów jednocześnie. Nieleczona chlamydia u kobiet → PID → niepłodność (10–20%).

Źródła:

1. Workowski, K. A. et al. (2021). STI Treatment Guidelines, 2021 — Chlamydial Infections. MMWR Recommendations and Reports, 70(4). CDC.
2. Lanjouw, E. et al. (2016). 2015 European guideline on the management of Chlamydia trachomatis infections. International Journal of STD & AIDS, 27(5), 333–348. IUSTI/WHO.
3. Haggerty, C. L. et al. (2010). Risk of sequelae after Chlamydia trachomatis genital infection in women. Journal of Infectious Diseases, 201(Suppl 2), S134–S155.
4. Kong, F. Y. S. et al. (2014). Azithromycin versus doxycycline for genital chlamydia: a meta-analysis. Sexually Transmitted Diseases, 41(9), 525–530.
5. BASHH (2022). British guideline for the management of Chlamydia trachomatis genital tract infections. British Association for Sexual Health and HIV.