Grzybica skóry – rodzaje, objawy, leczenie per postać i leki z dawkami

Spis treści
Grzybica skóry
recepta online
Rozpocznij konsultacje

Grzybica skóry (dermatomikoza) to zakażenie grzybicze naskórka, włosów lub paznokci wywoływane głównie przez dermatofity (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton). Dotyka ok. 20–25% populacji światowej. Najczęstsze postacie: grzybica stóp (tinea pedis — „stopa sportowca”), pachwin (tinea cruris), skóry gładkiej (tinea corporis) i paznokci (onychomikoza). Leczenie zależy od lokalizacji i rozległości — od kremów OTC (klotrimazol, terbinafina) po leki doustne na receptę (terbinafina, itrakonazol). Ten artykuł opisuje każdą postać osobno, z konkretnymi lekami, stężeniami, dawkami i czasem leczenia.

Co wywołuje grzybicę skóry

Dermatofity — główna przyczyna

Dermatofity to grzyby keratynofilne — żywią się keratyną (białkiem obecnym w skórze, włosach i paznokciach). Trzy rodzaje:

  • Trichophyton — najczęstszy. T. rubrum odpowiada za 60–80% dermatomikoz na świecie (grzybica stóp, pachwin, paznokci, skóry gładkiej). T. tonsurans — grzybica głowy u dzieci
  • Microsporum — M. canis (od zwierząt — psy, koty) powoduje grzybicę skóry gładkiej i głowy, szczególnie u dzieci
  • Epidermophyton — E. floccosum — grzybica pachwin i stóp

Drożdżaki i pleśnie

  • Candida (drożdżak) — grzybica jamy ustnej (pleśniawki), paznokci (paronychii), fałdów skórnych (odparzenia). Nie jest dermatofitem — inne leczenie
  • Malassezia — łupież pstry (Pityriasis versicolor). Naturalny komensalista skóry, patogenny przy nadprodukcji sebum/wilgoci

Czynniki sprzyjające zakażeniu

  • Wilgoć i ciepło — grzybica stóp rozwija się w zamkniętym obuwiu, grzybica pachwin w ciasnej bieliźnie
  • Kontakt bezpośredni — z zakażoną osobą, zwierzęciem (M. canis od kota/psa), powierzchnią (podłoga szatni, mat do ćwiczeń)
  • Publiczne miejsca — baseny, siłownie, szatnie, sauny. Klapki zmniejszają ryzyko
  • Osłabiona odporność — cukrzyca, HIV, steroidy, chemioterapia
  • Nadpotliwość (hiperhidroza) — tworzy wilgotne środowisko idealne dla grzybów
  • Otyłość — fałdy skórne = ciepło + wilgoć + tarcie

Postacie grzybicy skóry — objawy per lokalizacja

Grzybica stóp (tinea pedis) — „stopa sportowca”

Najczęstsza postać (10–15% populacji). Trzy typy:

Międzypalcowa (najczęstsza) — maceracja, złuszczanie, pęknięcia skóry między palcami (szczególnie 4.–5. przestrzeń międzypalcowa). Świąd, pieczenie, nieprzyjemny zapach.

Moczasynowa (hiperkeratotyczna) — sucha, pogrubiała, łuszcząca się skóra na podeszwie i bokach stóp. Przypomina „skarpetę”. Często bezobjawowa (bez świądu). Przewlekła — trwa latami.

Pęcherzykowa — pęcherzyki na łuku stopy i podeszwie. Świąd, ból. Rzadsza.

Grzybica pachwin (tinea cruris)

Czerwone, ostro odgraniczone, łuszczące się zmiany na wewnętrznej stronie ud i fałdach pachwinowych. Symetryczne. Silny świąd. Częstsza u mężczyzn (moszna tworzy wilgotne środowisko). Często współistnieje z grzybicą stóp (autoinfection — grzyb przenoszony rękami ze stóp do pachwin).

Grzybica skóry gładkiej (tinea corporis)

Okrągłe lub owalowe plamy z wyraźnym, czerwonym, uniesionym brzegiem i jasnym (wygojonym) centrum — klasyczny „ring” (ringworm). Świąd. Mogą powiększać się obwodowo. U dzieci często od kontaktu ze zwierzętami (M. canis).

Grzybica owłosionej skóry głowy (tinea capitis)

Dotyczy głównie dzieci (3–14 lat). Łuszczące się, rumieniowe plamy na głowie z łamliwymi lub wypadającymi włosami. Może tworzyć krosty i ropnie (kerion — bolesny, naciekły guzek). Wymaga ZAWSZE leczenia doustnego — kremy nie penetrują do mieszka włosowego.

Grzybica paznokci (onychomikoza)

Pogrubienie, żółte/brązowe przebarwienie, kruszenie i deformacja paznokcia. Rozpoczyna się zwykle od wolnego brzegu paznokcia (dystalna). Dotyczy 10% dorosłych, 50% osób >70 r.ż. Paznokcie stóp 10× częściej niż dłoni. Leczenie trwa 3–12 miesięcy (paznokieć stopy rośnie ~12–18 mies.).

Łupież pstry (Pityriasis versicolor)

Nie jest dermatofitozą (wywoływany przez Malassezia), ale często mylony z grzybicą. Jasne lub ciemne plamy na tułowie, ramionach, szyi. Łuszczenie przy drapaniu. Nasilenie latem (pot, wilgoć). Nie swędzi lub lekko swędzi. Nawroty częste.

Grzybica skóry infografika pełna informacje

Diagnostyka

TestCo wykrywaKiedyKoszt
Badanie mikroskopowe (KOH)Strzępki grzybni w zeskrobinach z naskórka/paznokciaWstępna diagnoza20–50 zł
Posiew mykologiczny (hodowla)Gatunek dermatofitaGdy KOH ujemny mimo podejrzenia, przed leczeniem doustnym50–100 zł (wynik: 3–4 tyg.)
Lampa Wooda (UV)Fluorescencja Microsporum (zielona)Grzybica głowy u dzieciBezpłatne w gabinecie
DermatoskopiaWzorce typowe dla grzybicy vs łuszczyca/egzemaDiagnostyka różnicowaW ramach wizyty

Kiedy badać: Przy nietypowym wyglądzie zmian, przy braku odpowiedzi na leczenie OTC po 2–4 tygodniach, przed włączeniem leczenia doustnego (potwierdzenie diagnozy).

Skierowanie na badania może wystawić lekarz POZ lub dermatolog — także w ramach teleporady.

Aplikacja do Konsultacji Medycznych
Zamawiaj Taniej Konsultacje w Naszej Aplikacji

Zyskaj pełną kontrolę nad swoim zdrowiem – gdziekolwiek jesteś!
Nasza aplikacja mobilna to szybki dostęp do konsultacji lekarskich – zawsze pod ręką, bez zbędnych formalności.

Dlaczego warto pobrać aplikację?

Nawet do 50% taniej – specjalne ceny tylko dla użytkowników aplikacji

Pełna wygoda – wszystko załatwisz w kilka kliknięć, bez logowania przez przeglądarkę

Zawsze pod ręką –  historia konsultacji i powiadomienia w jednym miejscu

Bezpieczeństwo i dyskrecja – Twoje dane są chronione, a proces w pełni zgodny z przepisami

Szybkość działania – wypełnij formularz, odbierz i zrealizuj ją w najbliższej aptece

Nie trać czasu – pobierz aplikację

Zadbaj o swoje zdrowie na własnych zasadach!

app-store
google-play
Zamów teraz
E-Recepta
  • 54.99 zł
  • Do 12 godzin
  • Wysoki priorytet
E-Recepta Pilna
  • 59.99 zł
  • Do 30 minut
  • Najwyższy priorytet
Tabletka „Dzień po”
  • 59.99 zł
  • Do 30 minut
  • Najwyższy priorytet

Sprawdź również

Zamów leki

Leczenie per postać — leki z dawkami i cenami

Grzybica stóp (tinea pedis)

LekFormaStężenie/dawkaCzasCenaRecepta
Terbinafina krem (Lamisil, Terbisil)Krem1%, 1–2×/dobę1–2 tygodnie15–30 zł❌ OTC
Klotrimazol krem (Canesten)Krem1%, 2–3×/dobę4 tygodnie10–20 zł❌ OTC
Mikonazol krem (Daktarin)Krem2%, 2×/dobę4 tygodnie10–25 zł❌ OTC
Izokonazol krem (Travogen)Krem1%, 1×/dobę4 tygodnie15–25 zł✅ Rx
Cyklopiroks (Batrafen)Krem/roztwór1%, 2×/dobę4 tygodnie15–30 zł✅ Rx
Terbinafina doustnie (Lamisil)Tabletki250 mg 1×/dobę2–6 tygodni (oporny typ moczasynowy)20–50 zł/mies.✅ Rx

Najskuteczniejszy OTC: Terbinafina 1% krem — 1–2 tygodnie (najkrótszy czas leczenia). Klotrimazol działa, ale wymaga 4 tygodni.

Grzybica pachwin (tinea cruris)

LekDawkaCzasUwagi
Terbinafina krem 1%1–2×/dobę1–2 tygodnieOTC. 1. wybór
Klotrimazol krem 1%2–3×/dobę4 tygodnieOTC. Alternatywa
Izokonazol krem 1% (Travogen)1×/dobę4 tygodnieRx. Przy oporności na OTC
Terbinafina doustnie250 mg 1×/dobę2–4 tygodnieRx. Przy rozległych zmianach

Lecz JEDNOCZEŚNIE grzybicę stóp (jeśli współistnieje) — inaczej reinfekcja.

Grzybica skóry gładkiej (tinea corporis)

LekDawkaCzasUwagi
Terbinafina krem 1%1–2×/dobę1–2 tygodnieOTC. 1. wybór
Klotrimazol krem 1%2–3×/dobę4 tygodnieOTC
Izokonazol krem 1% (Travogen)1×/dobę4 tygodnieRx
Terbinafina doustnie250 mg 1×/dobę2–4 tygodnieRx. Rozległe zmiany, brak odpowiedzi na krem
Itrakonazol (Itrax)100 mg 1×/dobę2 tygodnieRx. Alternatywa

Grzybica głowy (tinea capitis) — ZAWSZE leczenie doustne

Kremy i szampony nie penetrują do mieszka włosowego — doustny lek jest obowiązkowy.

LekDawkaCzasUwagi
TerbinafinaDzieci: 62,5–250 mg/dobę (zależy od masy)4–6 tygodni (Trichophyton)1. wybór przy T. tonsurans
GriseofulwinaDzieci: 10–20 mg/kg/dobę6–8 tygodni1. wybór przy Microsporum (terbinafina mniej skuteczna)
Itrakonazol (Itrax)3–5 mg/kg/dobę4–6 tygodniAlternatywa
Flukonazol (Flucorta, Flucofast)6 mg/kg/dobę6–8 tygodniAlternatywa

Dodaj szampon z ketokonazolem 2% lub selenkiem selenu 2,5% (2×/tyg.) — zmniejsza wydalanie zarodników i ogranicza transmisję.

Grzybica paznokci (onychomikoza)

Najdłuższe leczenie — paznokieć musi odrosnąć (dłonie: 6 mies., stopy: 9–12 mies.).

LekDawkaCzasSkutecznośćUwagi
Terbinafina doustnie250 mg 1×/dobę6 tygodni (dłonie), 12 tygodni (stopy)70–80% (najwyższa)1. wybór wg wytycznych. Kontrola ALT po 6 tyg.
Itrakonazol (Itrax) — pulsacyjnie200 mg 2×/dobę przez 1 tydzień/mies.2 pulsy (dłonie), 3 pulsy (stopy)60–70%Alternatywa. Mniej hepatotoksyczny niż ciągły
Flukonazol (Flucorta)150–300 mg 1×/tydzień6–12 miesięcy50–60%2. wybór. Mniej skuteczny, ale wygodny (raz/tyg.)
Cyklopiroks lakier (Batrafen)Lakier na paznokieć, 1×/dobę6–12 miesięcy30–40% (słaby)Rx. Monoterapia tylko przy <50% zajęcia paznokcia bez macierzy
Amorolfina lakier (Loceryl)1–2×/tydzień6–12 miesięcy40–50%Rx. Lepszy niż cyklopiroks

Kombinacja (najskuteczniejsza): Terbinafina doustnie + amorolfina lakier = 80–90% skuteczności.

Łupież pstry (Pityriasis versicolor)

LekDawkaCzasUwagi
Ketokonazol szampon 2% (Nizoral)Na skórę na 5–10 min, zmyj. 1×/dobę5–7 dniOTC. 1. wybór
Selenek selenu 2,5% (Selsun)Na skórę na 10 min, zmyj7 dniOTC
Flukonazol doustnie (Flucorta)300 mg 1×/tydzień × 2 dawki2 tygodnieRx. Przy rozległych zmianach
Itrakonazol (Itrax)200 mg 1×/dobę5–7 dniRx. Alternatywa

Uwaga: Przebarwienia po łupieżu pstrym utrzymują się tygodniami do miesięcy po leczeniu (odzyskanie pigmentu wymaga ekspozycji na słońce). Lek zadziałał, skóra potrzebuje czasu.

Tinea incognito — grzybica maskowana steroidami

Jeśli na zmianę grzybiczą zastosujesz krem steroidowy (hydrokortyzon, betametazon), objawy CHWILOWO się poprawią (steroidy tłumią zapalenie). Ale: steroidy osłabiają lokalną odporność → grzyb rozprzestrzenia się → zmiana staje się atypowa, trudna do rozpoznania.

Zasada: Nie stosuj steroidów na niezdiagnozowane zmiany skórne. Jeśli zmiana nie odpowiada na steroidy w ciągu 2 tygodni — podejrzewaj grzybicę i wykonaj KOH/posiew.

Profilaktyka nawrotów

  1. Susz stopy — szczególnie między palcami. Używaj suszarki do włosów na niskim nawiewie
  2. Klapki w szatniach, basenach, siłowniach
  3. Przewiewne obuwie — skóra naturalna, nie syntetyki. Zmieniaj buty co dzień (suszyć 24h)
  4. Dezynfekcja obuwia — spray przeciwgrzybiczy do butów (Canesten spray lub formalina 10%)
  5. Bawełniane skarpetki — zmiana codziennie. Pranie w ≥60°C
  6. Nie dziel się ręcznikami, obcinaczkami, kapciami — transmisja domowa jest częsta
  7. Profilaktyka pudrowa — talk lub puder z mikonazolem na stopy/pachwiny
  8. Lecz grzybicę stóp — najczęstsze źródło reinfekcji pachwin i paznokci

E-recepta na leki przeciwgrzybicze

Kremy OTC (terbinafina, klotrimazol, mikonazol) kupujesz bez recepty w aptece. Ale leki doustne (terbinafina tabletki, itrakonazol, flukonazol) i niektóre kremy (Travogen, cyklopiroks) wymagają recepty.

W Medtop lekarz przeprowadza konsultację online, ocenia lokalizację i rozległość zmian (opis + zdjęcia) i wystawia e-receptę na lek doustny (terbinafina, Itrax, Flucorta) lub miejscowy na receptę (Travogen, Batrafen). Może też wystawić skierowanie na posiew mykologiczny. E-recepta trafia na e-mail w ciągu 30 minut.

Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji dermatologicznej. Grzybica paznokci i głowy wymagają leczenia doustnego pod kontrolą lekarza (monitorowanie wątroby). Przy rozległych zmianach lub braku odpowiedzi na OTC po 4 tygodniach — skonsultuj się z lekarzem.

Źródła:

  1. Ely, J. W. et al. (2014). Diagnosis and management of tinea infections. American Family Physician, 90(10), 702–710.
  2. Gupta, A. K. et al. (2017). Treatments for dermatomycosis. Expert Review of Anti-infective Therapy, 15(10), 931–946.
  3. de Berker, D. (2009). Clinical practice: Fungal nail disease. New England Journal of Medicine, 360(20), 2108–2116. https://doi.org/10.1056/NEJMcp0804878
  4. Kreijkamp-Kaspers, S. et al. (2017). Oral antifungal medication for toenail onychomycosis. Cochrane Database of Systematic Reviews, (7), CD010031.
  5. Kaushik, N. et al. (2015). Superficial fungal infections. Primary Care, 42(4), 501–516.

Najczęstsze pytania - FAQ​

Terbinafina 1% krem (Lamisil, Terbisil) — najskuteczniejszy OTC, leczenie trwa 1–2 tygodnie. Alternatywnie klotrimazol 1% (Canesten) — 4 tygodnie. Oba dostępne bez recepty w aptece. Cena: 10–30 zł.

Terbinafina doustnie 250 mg/dobę: 6 tygodni (dłonie) lub 12 tygodni (stopy). Paznokieć musi odrosnąć — pełny efekt widoczny po 6–12 miesiącach. Itrakonazol pulsacyjnie: 2–3 pulsy (po 1 tydzień/miesiąc). Flukonazol: 150–300 mg raz w tygodniu przez 6–12 miesięcy. Wymaga recepty.

Tak — przenosi się przez bezpośredni kontakt ze skórą zakażonej osoby, zwierzęcia lub powierzchnią (podłoga szatni, mata). Noś klapki w miejscach publicznych, nie dziel się ręcznikami. Grzybica stóp jest najczęstszym źródłem — przenosi się na pachwiny i paznokcie przez ręce.

Nie — steroidy tłumią objawy chwilowo, ale osłabiają lokalną odporność i pozwalają grzybiowi się rozprzestrzeniać (tinea incognito). Nie stosuj steroidów na niezdiagnozowane zmiany skórne. Jeśli zmiana nie reaguje na steroidy po 2 tygodniach — podejrzewaj grzybicę.

Przy grzybicy paznokci (kremy nie penetrują do paznokcia), grzybicy głowy (kremy nie docierają do mieszka włosowego), rozległych zmianach na skórze (>10% powierzchni) i braku odpowiedzi na kremy OTC po 4 tygodniach. Leki doustne wymagają recepty i kontroli wątroby.

Tak. Lekarz w teleporadzie ocenia lokalizację i rozległość zmian (opis + zdjęcia) i wystawia e-receptę na terbinafię doustnie, Itrax (itrakonazol), Flucortę (flukonazol) lub Travogen (izokonazol krem). W Medtop e-recepta w 30 minut.

  • Ostatnia zmiana
Picture of Redakcja Medtop

Redakcja Medtop

Dbamy o rzetelną, przystępną edukację zdrowotną i wspieramy pacjentów w świadomym podejmowaniu decyzji. Nasze artykuły powstają we współpracy ze specjalistami i mają charakter informacyjny – nie zastępują konsultacji lekarskiej ani indywidualnej diagnozy.
Jeśli masz pytania dotyczące treści, chcesz zgłosić sugestię lub dowiedzieć się więcej, skontaktuj się z nami.

Pobierz Aplikację
aplikacja google play aplikacja app store
Dla użytkownków aplikacji e-recepta 49.99 PLN.