Na czym polega działanie sertraliny jako leku SSRI?
Sertralina jest silnym i wybiórczym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny w neuronach ośrodkowego układu nerwowego, wykazując przy tym bardzo słaby wpływ na przekaźnictwo noradrenaliny i dopaminy [1]. W praktyce oznacza to, że lek zwiększa dostępność serotoniny w szczelinie synaptycznej, nie obciążając przy tym w istotny sposób innych układów przekaźnikowych, co odróżnia SSRI od starszych leków przeciwdepresyjnych.
Cechą, o której warto wiedzieć na starcie, jest opóźniony początek działania. Poprawa nastroju czy zmniejszenie lęku zwykle nie pojawiają się od pierwszej tabletki, lecz rozwijają się stopniowo w ciągu kilku tygodni regularnego przyjmowania leku. Ta właściwość ma bezpośrednie przełożenie na sposób prowadzenia terapii, o czym mowa niżej.
W jakich zaburzeniach stosuje się Zoloft?
Zgodnie z charakterystyką leku sertralina jest wskazana w leczeniu [1]:
- epizodów dużej depresji oraz zapobieganiu ich nawrotom
- lęku napadowego, z agorafobią lub bez agorafobii
- zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) u osób dorosłych oraz u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat
- zespołu lęku społecznego
- zespołu stresu pourazowego (PTSD)
Zakres wskazań jest więc szerszy niż sama depresja i obejmuje spektrum zaburzeń lękowych. Jedynym wskazaniem, w którym lek stosuje się u dzieci i młodzieży, są zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne w przedziale wiekowym 6 do 17 lat [1]. Poza tym wskazaniem sertraliny nie stosuje się u osób poniżej 18. roku życia, ponieważ nie wykazano jej skuteczności w depresji w tej grupie wiekowej.
Czego spodziewać się w pierwszych tygodniach leczenia?
Początek terapii SSRI rządzi się własnymi prawami i warto go rozumieć. Ponieważ pełny efekt przeciwdepresyjny rozwija się z opóźnieniem, pierwsze tygodnie bywają okresem, w którym objawy jeszcze nie ustąpiły, a mogą już pojawić się przejściowe działania niepożądane, takie jak nudności czy trudności ze snem [1]. Nie jest to powód do samodzielnego przerywania leczenia, lecz do utrzymywania kontaktu z lekarzem.
Dokumentacja rejestracyjna zwraca szczególną uwagę na ryzyko związane z początkiem leczenia u młodszych pacjentów. Depresja sama w sobie wiąże się z ryzykiem myśli i zachowań samobójczych, a metaanaliza badań wykazała ich większe ryzyko u osób poniżej 25. roku życia przyjmujących leki przeciwdepresyjne [1]. Dlatego pacjent oraz jego bliscy powinni być poinformowani, by niezwłocznie zgłaszać lekarzowi nasilenie objawów, pojawienie się myśli samobójczych lub nietypowe zmiany zachowania, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii i przy każdej zmianie dawki [1]. Ta czujność na początku leczenia jest elementem bezpiecznego stosowania leku.
Dlaczego Zoloftu nie odstawia się nagle?
Zakończenie leczenia sertraliną wymaga planu, podobnie jak jego rozpoczęcie. Nagłego odstawienia leku należy unikać, ponieważ może wywołać zespół objawów odstawiennych [1]. W badaniach objawy odstawienia zgłaszano u około 23% pacjentów przerywających leczenie, wobec 12% kontynuujących je, co pokazuje, że nie jest to zjawisko marginalne [1].
Do najczęstszych objawów odstawiennych charakterystyka leku zalicza zawroty głowy, zaburzenia czucia, zaburzenia snu z żywymi snami, pobudzenie lub niepokój, nudności, drżenia oraz bóle głowy [1]. Zwykle są one łagodne lub umiarkowane i ustępują w ciągu około dwóch tygodni, choć u części osób mogą utrzymywać się dłużej. Z tego powodu lek odstawia się stopniowo, a schemat zmniejszania dawki ustala lekarz, który w razie nasilenia objawów może je spowolnić [1]. Dawkowanie na każdym etapie, od rozpoczęcia po zakończenie terapii, pozostaje w gestii lekarza.
